نقایص آموزش و پرورش
مقاله در مورد معایب آموزش و پرورش
فهرست مطالب
مشکلات آموزش و پرورش 2
بایسته های آموزش و پرورش امروز ایران 3
۱- ایجاد تفکر راهبردی (استراتژیک) و آینده گرایانه در برنامه ریزی ها 4
۲- تحقق شایسته سالاری بر مبنای ایجاد «بانک اطلاعات منابع انسانی» و اصلاح سیستم مدیریت 5
۳- ایجاد «بانک استانداردهای آموزش و پرورش» در آموزه های مختلف 5
۴- ایجاد «سیستم کنترل کیفیت» بر مبنای استانداردهای تعریف شده 6
۵- تقویت «مدیریت منابع انسانی» و تمرکز زدایی در وضعیت کلان آموزش و پرورش 6
۶- تعامل بیشتر با سیستم های پیشرفته آموزش و پرورش در جهان، با تأکید بر ارزش های دینی و فرهنگ ملی 7
۷- تجهیز مدارس، ابزار و فناوری آموزشی نوین (IT) و ارتقا دانش و فرهنگ بهره مندی از فناوری آموزشی 7
۸. تولید «برنامه ملی آموزش» با توجه به معیارهای جهانی و تأکید بر مبانی نظری و فرهنگ بومی کشور 8
9. تأکید بر «اصل تمرکززدایی» در برنامه ها و ایجاد فضای مشارکت بخش خصوصی به صورت متوازن و با نظارت دقیق 8
۱۰. تعامل بیشتر با خانواده ها در روند آموزش و پرورش 9
۱۱. تعامل بیشتر با رسانه ها و ایجاد فضای نقد و تفکر نقاد به برنامه های آموزش و پرورش 9
۱۲. ایجاد فضاهای مناسب برای فعالیتهای فرهنگی ، آموزشی، اردویی با برنامه های مطلوب 9
۱۳. ایجاد موزه و مرکز اسناد تاریخی _ پژوهشی آموزش و پرورش و تولید کتابهای مرجع مناسب 10
۱۴- سامان بخشی و مدیریت پژوهش در آموزش و پرورش 10
۱۵- مدیریت بحران «کنکور» 11
۱۶- پرورش شخصیت دانش آموزان بر اساس برنامه جامع پرورشی 11
توسعه نیافتگی آموزش و پرورش 12
آموزش و پرورش در ایران باستان 14
برنامهی تعلیم و تربیت در ایران باستان 17
معایب سازمان آموزش ایران 18
مشکلات آموزش و پرورش
نقاط ضعف در بخش فرهنگی شاید به ظاهر و در نگاه اول معضل نباشد ولی در بلندمدت اثر سوء خود را در میان جامعه به جا خواهد گذاشت.
از آن جایی که که تعلیم و تعلم و پرورش انسان ها از جایگاه والایی برخوردار است و هر دولت و حکومتی می کوشد که برای پرورش انسان ها و تربیت نسل های آینده کشور برنامه ریزی دقیق و اساسی نماید، متأسفانه طی سه دوره گذشته به ویژه این هشت سال اخیر بی عنایتی و کم توجهی نسبت به بخش فرهنگی و آموزش و پرورش روا شد و به جای آن که خستگی را از دوش جامعه فرهنگی بزداید بار سنگین خستگی را دوچندان نمود و این سازمان گسترده فرهنگی کشور را دچار خمودگی و خستگی و فترت ساخت و از پویایی و تحرک بازداشت.
زحمات بی دریغ معلمان برهیچ کس پوشیده نیست همه مردم به زحمات معلمان ایمان دارند و به آن اعتراف می کنند. قشر فرهنگی و معلمان سطوح مختلف آموزشی از میان همین جامعه هستند و با مشکلات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه ملموس هستند. آن ها هم بچه های محصل دارند که الان در حال تحصیل هستند و آن ها هم با مشکلات والدین آشنایی کامل دارند. در کنار حجم زیاد کاری قشر فرهنگی و سختی کار معلمان ما شاهد بی توجهی مدیران و مسوولان آموزش و پرورش نسبت به رفع مشکلات و معضلات فرهنگیان در امر معیشت بودیم. به هر حال این کم لطفی از سوی وزارت آموزش و پرورش در حق معلمان در سال های ۸۲-۸۳-۸۴ مشکلاتی را برای والدین و اولیای دانش آموزان به وجود آورد و معلمان را مجبور به واکنش نمود.
اگرچه مشکلات پیش آمده مقداری از ارزش فعالیت و زحمات معلمان را در انظار عمومی مخدوش و شبهه ناک نمود ولی هیچ یک از افرد این جامعه حاضر نشدند به بهانه مطالبه حق، ارزش معلم را پایمال کند. هر چند عده ای سعی داشتند با قرار دادن معلم رودرروی نظام و مردم به اهداف خود برسند اما با تدبیر زیرکانه و هوش مندانه قشر بزرگوار فرهنگی این مشکل حل شد.
از آن جایی که مدرسه خانه دوم دانش آموزان و محصل تلقی می گردد و تربیت و پرورش و شکل گیری شخصیت انسان ها در این مکان صورت می پذیرد و حرکت اولیه در مسیر حق و اسلام و تقویت باورهای دینی شاگردان و گام برداشتن در راه آرمان ها از مدرسه آغاز می شود ولی ضعف مدیریت در آموزش و پرورش از یک سو و سوق دادن نشر فرهنگی به سوی حزب گرایی و جناحی نمودن سازمان باعث شد که نه تنها مشکلات فرهنگیان حل نشود بلکه بر مشکلات اولیای دانش آموزان نیز افزوده گردد.
با توجه به اصل قانون اساسی (۳۳) جمهوری اسلامی با تأکید به حق استفاده از تحصیل رایگان برای همه براساس اصل ۳۰ قانون اساسی دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد.
اما به دلیل اهداف سیاسی برخی از مسوولان وزارت آموزش و پرورش در اوایل سال تحصیلی ۸۳-۸۴ شاهد بودیم که مدارس برای ثبت نام مبالغی دلخواه از همه سطوح تحصیلی ابتدایی تا دبیرستان و پیش دانشگاهی دریافت می دارند.
و تا الان هم هیچ مرجعی به محل مصرف این هزینه هنگفت که از مردم دریافت نموده اند رسیدگی نکرده است و هیچ کس نمی داند مبلغ این بودجه چقدر بوده و با چه مجوزی گرفتند.
در صورتی که بچه های معلمان نیز در مدارس دیگر این پول را پرداخت کرده اند.
براساس آمار کلی و پرداخت هزینه از طرف والدین بودجه جمع آوری شده به رقم ۳۶ میلیارد تومان می رسد. حال این بودجه کجا به مصرف رسیده و چگونه؟!
قشر فرهنگی و معلم هم به این شیوه معترض هستند آن ها می گویند ما هم مثل دیگران این هزینه را پرداخت نموده ایم حال با توجه به وضعیت موجود، اصلاح ساختار آموزش و پرورش از ضرورتهاست و ضامن سلامت فرهنگی کشور در آینده است. اصلاح وزارت آموزش و پرورش در دولت آینده می تواند به فرهنگ جامعه و شیوه فعالیت آموزش و پرورش و حل مشکلات این وزارتخانه نسبت به وظایف و اهمیت فرهنگ و قشر فرهنگی کمک نماید و این تحقق نخواهد یافت مگر با تلاش و سعی رییس جمهور منتخب مردم. در رأس دولت می توان مشکلات قشر فرهیخته و فرهنگی کشور را حل و از بروز مشکلات بعدی و تأثیر آن بر کل جامعه جلوگیری کرد.
بایسته های آموزش و پرورش امروز ایران
آنچه در این نوشتار آمده است، نگاهی گذرا به بایسته ها و ضرورت های آموزش و پرورش امروز ایران است؛ نهادی که می تواند بیشترین تأثیر را در ایجاد نشانگرهای توسعه انسانی (امید به زندگی، سطح آموزش و سطح زندگی) داشته باشد. مبنای ارایه این موارد، برداشت ها، مطالعات و تجربه های شخصی نویسنده است؛ گرچه برای پرداخت هریک از موضوعات، قطعاً جای تأمل و پژوهش عمیق تر احساس می شود، اما همین مقدار نیز برای مخاطبان اصلی این نوشته (مدیران و برنامه ریزان آموزش و پرورش و فرهنگیان) مفید خواهد بود.
ناصر نادری، مؤلف این مقاله، از کارشناسان آموزش و پرورش و از فعالان حوزه ادبیات کودک و نوجوان، به ویژه در زمینه ادبیات دینی و تاریخی است.
۱- ایجاد تفکر راهبردی (استراتژیک) و آینده گرایانه در برنامه ریزی ها
ماهیت آموزش و پرورش که یکی از حوزه های اثرگذار و بنیادین فرهنگ هر کشور است، یک ماهیت «آینده گرایانه» است. لذا هرگونه برنامه ریزی و طراحی در این نهاد، باید مبتنی بر نگرش سیستمی و جامع و لحاظ عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی باشد و در مراحل تکوین و پیرایش طرح ها، همراه با مطالعه عمیق و بهره مندی از تجربه های گذشته، رعایت اصول علمی و یافته های نوین، تأمین منابع (انسانی و فیزیکی) باید با «واقع بینی» و «تحلیل علمی» اقدام کرد. خصوصاً در دنیای معاصر، برای مدیریت پدیده «جهانی شدن» پیش بینی چالش های آینده ایران و جهان، براساس مطالعات دائمی، بهره مندی از عقلانیت و اتخاذ راهبردهای منطقی، بسیار ضروری به نظر می رسد. در این مسیر، استقرار مبانی نظری و فلسفی صحیح، نظارت بر طراحی استانداردها، استقرار استانداردها، کنترل عملکردها بر مبنای مدیریت «کارایی محور» ، در چارچوب «برنامه جامع یا سند ملی آموزش و پرورش» از بنیادی ترین اقدامات این حوزه خواهد بود.بدیهی است برخورد با هر طرح و برنامه- ایجابی یا سلبی- در آموزش و پرورش، اگر بدون تأمل و تعمق و نگاه آینده گرایانه و تفکر راهبردی صورت پذیرد، قطعاً آسیب زا و خطرآفرین خواهد بود. شتابزدگی، سطحی انگاری و نگاه افراطی یا تفریطی- به ویژه از روزنه تنگ و تیز سیاست- باعث آشفتگی اوضاع در آموزش و پرورش و فرصت سوزی خواهد شد در این میان، نقش حیاتی «شورای عالی آموزش و پرورش» ، نقش بی بدیلی است. اگر این شورا، با جذب کارشناسان و متخصصان شایسته و با طراحی ساختار مطلوب و ایجاد کمیته های کاری، بنابه ضرورت های عصر حاضر، به نقش سازنده خود بپردازد. در طراحی برنامه ریزی راهبردی (استراتژیک) آموزش و پرورش بیشترین تأثیر را خواهد داشت.بدیهی است در چارچوب طراحی این سند ملی، توجه به رویکردهای اساسی و فلسفه آموزش و پرورش و اهداف آن، شرایط اقتصادی و تجاری، اجتماعی و فرهنگی و سیاسی (داخلی و خارجی)، نگرش های فناورانه و ارتقای تکنولوژی، ارتقای منابع انسانی و آموزش و توسعه مدیریت علمی نوین و... از مؤلفه های اساسی قلمداد خواهد شد. برای مثال، در طراحی ساختار جدید «معاونت تربیتی» ، باید همراه با واقع بینی و تحلیل علمی و جامع، تجربه های گذشتگان و ملاحظات دنیای امروز و پدیده های تربیتی آن، با دیدگاه علمی و تفکر و راهبردی و بدور از بدبینی و خوشبینی و بر مبنای نگاه متعادل علمی و ارزشی اقدام کرد.
۲- تحقق شایسته سالاری بر مبنای ایجاد «بانک اطلاعات منابع انسانی» و اصلاح سیستم مدیریت
در دنیای امروز، اقدام به هر تحول و دگرگونی و طراحی برنامه کوتاه مدت یا میان مدت، نیاز به شناخت دقیق از «وضعیت موجود» دارد تا طی فرایندی حسابگرانه به «وضعیت مطلوب» دست یافت.متأسفانه بخش عمده ای از منابع انسانی و قابلیت ها و توانایی های آنان در آموزش و پرورش از نگاه مدیران سطوح بالای آن دور افتاده است. اگر بنای مدیریت کلان بر «شایسته سالاری» و «شایسته گزینی» باشد، باید «شایسته یابی» به نحو صحیح صورت پذیرد.ایجاد «مرکز اطلاعات منابع انسانی» ، قدم اول برای بطلان شیوه گزینش مدیران بر مبنای «سلیقه» و «رابطه» و «باند» است؛ یعنی حذف انحصار طلبی (رانت).طراحی و اجرای نظام مدیریت شایستگان، بر مبنای اصول راهبردی بهبود مستمر وضعیت سیستم، و اجرای الگوی دقیق برنامه ریزی، سازماندهی، هماهنگی و ارزشیابی در مراحل آن، نقطه عطفی در اصلاح بنیادین و کیفیت بخشی آموزش و پرورش خواهد بود.
--
نگارگری در مکتب سلجوقی
در مورد نگارگری در مکتب سلجوقی
فهرست مطالب
نگارگری مکتب سلجوقی 2
مکتب سلجوقی 3
نگارگری 4
نقاشی اسلامی در دوره سلجوقیان 13
نگاهی به هنر دوران سلجوقی 15
هنر سلجوقی : 20
خوشنویسی و تذهیب عهد سلجوقی : 20
جلد سازی در عهد سلجوقی : 21
یکی شیوه جلد سوخته و دیگری جلد ضربی : 22
سفالگری در عهد سلجوقی : 22
نگارگری مکتب سلجوقی
مصور ساختن کتاب در دوره سلجوقی به شیوه خاص و با خصوصیاتی بیشتر ایرانی و کنار گذاشتن خصلتهایی که در شیوه عباسی رواج داشت همچون خصوصیات نژادی و لباسها به سبک مسیحی ، ادامه یافت در مکتب سلجوقی ، نقشها و تزئینات بر روی متن رنگ آمیزی شده پدیدار گشته اند. این رنگ معمولا سرخ بوده است و زمینه را با آن می پوشاندند ، در صورتی تصاویر موجود در مکتب بغداد بدون رنگ آمیزی زمینه نقش می شده اند .
نگارگری دوره سلجوقی که به دلیل ویران گری های بعدی مغولان فقط معدودی از آن باقی است ، نظیر غوالب دیگر هنری این د.وره شدیدا آرایشی و دارای ویژگیهایی شبیه مشخصه های نقاشی روی سفالینه ها است.
از نگارگران مربوط به این دوره می توان از «ابوتراب» و «فخرالدین حسین بدیع نقاش» که معاصر خواجه نصیرالدین طوسی بوده اند نام برد.
از سفالینه های مشهور دوره سلجوقی کاسه سفالینه مینایی فریر گالری (freer Gallery) است که نقاشی کار شده بر روی این کاشی مینایی تنها جنبه تزئینی ندارد بلکه منظور آن ایجاد یک صحنه مستقل و یک نقاشی از هر جهت کاملی بوده است که به جای اجرا بر کاغذ و یا بر روی پرده روی سفال انجام گرفته است.
● مکتب سلجوقی
(سلجوقیان که نسب ایشان به «سلجوق بن دقاق» می رسد طایفه ای بودند از ترکمانان غز و خزر که در روزگار سامانیان در دشتهای خوارزم و سواحل دریای خزر در آن سوی رود جیحون سکونت داشتند. ترکمانان سلجوقی در حدود سال ۴۱۶ هجری قمری در ماوراءالنهر سر به شورش برداشتند؛ ریاست ایشان در آن زمان با «ارسلان بن سلجوقی» بود. سلطان محمود بر ارسلان دست یافت و او را در دژ «کالنجر» از قلاع هندوستان به زندان افکند و بسیاری از ایشان را بکشت. تا محمود زنده بود سلجوقیان به سبب قدرت او یارای شورش و عصیان نداشتند. چون وی درگذشت و پسرش مسعود به سلطنت نشست، در سال ۴۲۶ هجری قمری قریب ده هزار تن از جنگاوران سلجوقی به سرکردگی «طغرل بیک و چغری بیک وینجو» پسران «میکاییل» از ماوراءالنهر به حدود خراسان آمدند و از مسعود خواستند که به داخل ایران مهاجرت کند. چون مسعود از این کار مانع شد، بین سلجوقیان و دولت او اختلاف افتاد و پس از چند جنگ، مسعود را بین مرو و سرخس شکست دادند و طغرل پسر میکاییل در سال ۴۲۹ هجری قمری به نیشابور درآمد و بر تخت نشست و به نام خویش خطبه خواند؛
وی موسس سلسله سلجوقی است. بدین ترتیب دولت سلجوقی تشکیل شد و به متصرفات خود افزود و تا بغداد پیش رفت و در این شهر به نام او خطبه خواند. پس از وی الب ارسلان به دستیاری بوعلی حسن بن علی طوسی معروف به خواجه نظام الملک خود را شاه خواند و اصفهان را به پایتختی خود برگزید. حکومت سلجوقیان تا سال ۵۹۰ هجری قمری ادامه یافت.
● نگارگری
(نگارگری دوره سلجوقی که به دلیل ویرانگریهای بعدی مغولان فقط معدودی از آن باقی است، نظیر قوالب دیگر هنری این دوره، شدیدا آرایشی و دارای ویژگیهائی شبیه مشخصه های نقاشی روی سفالینه ها است. در این دوره بود که نظامی شاعر معروف خمسه خود را سرود که در ادوار بعد الگویی برای نگارگری ایران گردید و شهرت همه جانبه ای پیدا کرد؛ علت علاقه هنرمندان به این خمسه را نیز براحتی می توان دریافت.
(مصور ساختن کتاب در این دوران به شیوه ای خاص و با خصوصیاتی بیشتر ایرانی و کنار گذاشتن خصلتهای که در شیوه عباسی رواج داشت همچون خصوصیات نژادی و لباسهایی به سبک مسیحی، ادامه یافت. از این زمان کتب متعددی به دست آمده است ولی نمونه های موجود مشابهت کاملی با سفالینه های لعابدار این دوران دارد و همان نقشها را با جزییات و دقت کامل بر روی سفالها می بینیم.
احتمالا طراحان و نگارگران این سفالینه ها همانهایی هستند که تصاویر مربوط به کتابها را نقش کرده و ظروف زیبایی ساخته اند که هر یک به منزله شاهکاری از هنر نگارگری در آن دوران است.
داستان بهرام گور و آزاده از موضوعاتی است که بارها بر روی سفالینه ها و ظروف این دوران نقش گردیده و خصوصیات هنری ساسانی را به وضوح حفظ کرده است. «کریستین پرایس» در کتاب تاریخ هنر اسلام به کاسه ای زیبا اشاره می کند که در آن بهرام گور را بر پشت شتری می بینیم که به شکار پرداخته و آزاده، نوازنده خویش را که چنگ می نوازد بر ترکش سوار کرده است. کاسه ای که امروزه در اختیار مجموعه «مرتیزشیف» است از این نمونه به شمار می آید.
--
نقش و اسطوره در فرش دستباف ایران
نقش و اسطوره در فرش دستباف ایران
فهرست مطالب
نقش و اسطوره در فرش دستباف ایران : 2
رویاها وخیالبافی های انسانی دریافت. 2
طبقه بندی فرش های ایران : 3
گروه ۱- طرح های آثارباستانی و ابنیه اسلامی 4
گروه ۲- طرح های شاه عباسی 5
گروه ۳- طرح های اسلیمی 5
گروه ۴- طرح های اقتباسی 5
گروه ۵- طرح های افشان 6
گروه ۶- طرح های واگیره ای (بندی) 6
گروه ۷- طرح های بته ای (بته جقه) 6
گروه ۸- طرح های درختی 7
گروه ۹- طرح های ترکمن 7
گروه ۱۰- طرح های شکارگاهی 7
گروه ۱۱- طرح های گل فرنگ 7
گروه ۱۲ - طرح های قابی ( خشتی) 8
گروه ۱۳- طرح های گلدا نی 8
گروه ۱۴- طرح ماهی درهم 8
گروه ۱۵- طرح های محرابی 8
گروه ۱۶- طرح های محرمات 9
گروه۱۷- طرح های هندسی 9
گروه ۱۸ - طرح های ایلی وعشایری 9
گروه ۱۹ – طرح های تلفیقی 9
نقوش گیاهی 13
نقوش حیوانی: 13
ارتباط طرح و نقش فرش با اسطوره 13
نقش فرش و اسطوره 15
نقش و اسطوره در فرش دستباف ایران :
اسطوره بخشی از ارزش های فرهنگی هر جامعه هستند چه به قول الیاده نمادها اسطوره وآیین را باید به مثابه ارزش های فرهنگی داوری کرد. اسطوره در زبان مرسوم قرن ۱۹ هر آنچه بود که با واقعیت تضاد داشت . در جوامع ابتدایی اسطوره بازیگر حقیقت مطلق است زیرا تاریخ مقدسی را بیان می کند پس اسطوره در اینجا واقعی و مقدس و تکرار پذیر است. آفرینش اسطوره به شرایط خاصی نیاز دارد . اندیشیدن ما دوباره اسطوره به مثابه عنصری از تمـدن است . در واقــع اسطـوره و رفتار اسطوره ای سر مشق گسستن از زمان نا مقدس و یکپارچه شدن با خاستگاه است . خلق الگو برای کل جامعه از مشخصات اسطوره است . شاید کوشش برای رها سازی انسان نوین از سر منشأ تاریخ خود، همان بازگشت به شیوه اسطوره ای زندگی محسوب شود . تنها در جوامع نوین است که انسان خــود را دست کــار روزانـه که هرگز گریزی از آن نیست اسیر می یابد و چون دیگر نمی تــواند در ســاعات بیکاری از زمـان بگریزد. دفاع در برابر زمان که هر نگرش اسطوره ای ظاهر می شود در واقع از شرایط انسانی جدایی نا پذیر بوده و به طر یق گوناگون و تغییر شکل یا فته ای در جهان نو پدیدار میشود . لیکن بیش از هر چیز این موضوع در دل مشغولی ها و سرگرمی های انسانی خود را نشان می دهد .لذا این نگرش اسطوره ای را می توان در سرگرمی ها و فعـالیت های نا خود آگـاه روانـی آدمیـان نظیـــر .
رویاها وخیالبافی های انسانی دریافت.
با توجه به کلیه مفاهیم و تعاریفی که در حوزه اسطوره ارایه می شود ،بایستی اذعان داشت که دامنه کاربرد اسطوره درتمامی حیطه های زندگی اجتماعی وانفرادی واردشده است مصداق این کاربرد را میتوان در ورود اسطوره به ادبیات ،فلسفه ،دین ومذهب،جامعه شناسی وهنر جستجو کرد ،آمیختگی هنر و اسطوره آنگاه اهمیت خود را جلوه می دهد که پس از دانستن وشناختن اسطوره های مختلف در می یابیم که این مفاهیم جای پای خود را در راکان ومبانی واصول کارکردهای هنری محکم نموده اند. بحث فرش دستباف ایرانی و اسطوره تداعی بارزخود را درنقش فرش یادآور می سازد . هر چنددر این مختصر مجال نیست تا با بررسی اساس نقوش فرش های ایرانی که تعداد آنها متجاوز از صدها نقش در کل کشور است .ارتباط آنها را با اسطوره ها مورد کنکاش قرار دهیم . لیکن تا حد مقدور و با رجوع به مطالعات و پژوهش های عمیق بزرگان فرش ایران سعی بر آرایه تعدادی از این نمونه ها در اینجاست.
طبقه بندی فرش های ایران :
طرح های ایرانی در جهان بیشتر به نام محل بافت آنها مشهور شده اند ؛ نظیر اصفهان ، کاشان ، مشهد ، ساروق ، در داخل کشور در نتیجه گردش قالیبافان و نقشه ها ، طرح ها کمتر به نام محل بافت معروف گشته اند . در واقع فرش های ایران نیاز به طبقه بندی علمی – هنری جدیدی دارند که بر اساس این طبقه بندی بایستی تفکیک مشخصی به لحاظ دلایل شکل گیری نقش ، علل پیدایش طرح ها و نقوش و ریز نقش ها ، نوع جای گیری اشکال در متن و حاشیه فرش ، وجوه مشترک طرح های مورد استفاده و نوع تزئینات طرح انجام پذیرد.به طور خلاصه ، اسم یک فرش چنانچه فرشی ارزشمند باشد بایستی مشخص کننده اهمیت انسجام فرهنگی آن باشد . باید سنت ها و نوع سبک فرش در آن خلاصه بوده و مشخص کننده مکان بافت آن باشد و بدین ترتیب حوزه اجتماعی که فرش در آن تعریف شده است ، آشکار شود . معذالک با مشخص شدن زادگاه هر نوع بافت ، چنانچه فرش حایز اهمیت باشد، هویت فرهنگی آن آشکار خواهد گردید . مکان و به خصوص تاریخ بافت به مشخص گردیدن حیطه فرهنگی که از اصول طبقه بندی فرش است ، کمک خواهد نمود.طبقه بندی فعلی فرش ایران دو دهه عمر دارد و با اعتبار این تفکیک توسط شرکت سهامی فرش ایران همین تقسیم بندی ،رواج داشته و در دانشگاه ها نیز تدریس می شود و عموم محققین فرش ایران بدان استناد می کنند.
ضرورت ذکر این طبقه بندی در اینجا به لحاظ تعمیم مشروح مطالب مرتبط با اسطوره و نقش در یک نوع فرش به فرشهای دیگر و تسری مفاهیم مربوط است. این تقسیم بندی فقط با توجه به نوع تزیینات طرح و چگونگی جای گیری نقوش در متن فرش صورت گرفته و کلیه فرش هایی که بر این مبنا وجوه مشترکی داشته باشند ، در یک گروه قرار می گیرند. آقای احمد دانشگر نیز در طی سخنرانی خود در باب همین موضوع در جلساتی که در موزه ایران ،حدود سال ۱۳۷۴ و به تولیت بخش صنایع روستایی وزارت جهاد سازندگی ایراد نمودند ، گونه ای تقسیم بندی را در مورد تفکیک فرش های ایران بر شمردند که در نهایت آن هم به ۱۹ گروه تقسیم بندی رایج فرش ایران می انجامد.
طبق اظهارات آقای حسن بیگی کارشناسان تعداد طرح های فرش ایرانی را تا ۲۰۰۰ گروه برآورد می کنند . بعضی از این نقشه ها تغییر یافته یک نقش اصلی هستند . این ۱۹ گروه اصلی عبارتند از: نقشه های آثار تاریخی و مساجد ، نقوش شاه عباسی ، طرح های پیچ در پیچ اسلامی (اسلیمی)، طرح سراسری (تکراری)، طرح های بازوبندی (که ضمن تکرار به قسمتی از طرح قبلی می چسبد)، طرح های بته جقه ای، طرح های اقتباسی (قفقازی ، افغانی ، گوبلن)، طرح درختی حیوان دار ، طرح ترکمن ، طرح شکارگاه، قاب قابی ، گل فرنگ، گلدانی ، گل افشان ، ماهی درهم ، محرابی ، طرح های قلمدان (محرمات ، راه راهی ، ترمه ای)، طرح های هندسی ، طرح های ایلیاتی و طرح های تلفیقی.طرح های نوزده گانه شرکت فرش ایران عبارتند از :
گروه ۱- طرح های آثارباستانی و ابنیه اسلامی
کلیه ی طرح هایی که ملهم از نقوش و اشکال تزیینی بناها ، عمارات و کاشیکاری های آنها می باشند در این گروه جای دارند.البته طراحان فرش در برخی از طرح های اصلی نقوش این بناها حسب سلیقه خود تغییراتی را وارد نموده اند اما ساختار و تشابه اصلی طرح فرش با طرح اصلی بنا کاملاً حفظ گردیده است . معروف ترین طرح های این گروه عبارتند از:
گنبد مسجد شیخ لطف الله ، سر در امامزاده محروق گنبد ، مسجد امام ، تخت جمشید، طاق بستان ، مسجد جامع اصفهان و...
گروه ۲- طرح های شاه عباسی
اساس کلیه طرح های شاه عباسی بر مبنای کاربرد گل معروف شاه عباسی در این طرح است. در این طرح های گل های شاه عباسی به همراه بندهای ختایی و گاه تلفیق آنها با اسلیمی ها، انواع مختلفی از نقوش فرش را ارایه می دهند . انواع طرح های این گروه عبارتند از لچک ترنج شاه عباسی ، افشان شاه عباسی ، شاه عباسی درختی ، شاه عباسی شیخ صفی ، شاه عباسی جانوری و...
--
نقش مسجد در ادبیات
در مورد نقش مسجد در ادبیات
فهرست مطالب
مروری بر نقش مسجد در ادبیات 2
● مفهوم مسجد در نگرش های ادبی و انواع شعری 3
● نگرش های ادبی 4
● مسجد در شعر حافظ 5
● مسجد در نمونه های شعر طبیعی 9
● مسجد و اشعار تعلیمی 10
● مسجد در اشعار تعلیمی مولوی 14
مروری بر نقش مسجد در ادبیات
رابطه مسجد و ادبیات در نگرش بنیامتنی(inter textualit) رابطه ای کاملاً دو سویه و تعاملی دارند. همانگونه که مسجد در باروری ادبیات و خلق ایده های جدید و سرایش اشعار و غزلیات و مضامین ادبی و شعری نقش غیرقابل انکاری دارد، ادبیات نیز در تقویت جایگاه و عمران معنوی مسجد نقش ارزنده ای داشته است. به گونه ای که هنوز هم شاهدیم اشعار محتشم کاشانی برکتیبه های پارچه ای روی دیوار خیلی از مساجد و حسینیه ها، یاد و خاطره واقعه جانسوز کربلای حسینی را زنده می کند و سبب ماندگاری این حماسه پرشور الهی، انسانی می گردد. با این حال اگر بپذیریم که در چنین رابطه ای مسجد سهم بیشتر و مستوفی در باروری ادبی که اینجا مقصود بیشتر استفاده عرفانی و تربیتی و اخلاقی داشته، نباید نقش تجلیبی و تحریکی ادبیات را در روی آورد مسلمانان به مسجد نادیده انگاشت. زیرا نظم دبی به ویژه در دوران گذشته کارکرد رسانه ای بیشتری داشته و توانسته است، زمینه سازی عمران معنوی و محتوایی مساجد، گردد. چنانکه شاعری در مورد یکی از مساجد مشهور جهان اسلام سروده است:
اگر جنت بر روی زمین است
همین است و همین است و همین است
بخشی از این تاثیرپذیری، به لحاظ ارتباطی است که از ناحیه مضامین احادیث و روایات اسلامی در شعر فارسی وارد شده است و بخش دیگر از منظر شهود ظاهری و پاره ای نیز بر اساس شهود قلبی و اشراق و تأویل و تفسیر باطنی و عرفانی از نقش و جایگاه مسجد می باشد. نظیر چنین رابطه دوسویه و بینامتنی البته سایر مؤلفه های فرهنگی نظیر: تاریخ، معماری، نقاشی، موسیقی و فلسفه و حتی علوم اجتماعی و طبیعی و مردم شناسی نیز به خوبی مشهود است، اما تنها در شعر و معماری است که می توان به طور آشکار جلوه های بارز این تاثیر و تأثر را مطالعه و مشاهده کرد. شاید به این جهت که ساحت هنری این ارتباط در این دو مقوله ادبی و هنری بارزتر و محسوس تر از سایر مقولات است و یا اینکه معماری و شعر و شاعری در قرون گذشته با استقبال بیشتری از سوی مردم مواجه بود، و جنبه رسانه ای قوی تری داشته است.
و چنان که میتوآرنولد متفکر انگلیسی قرن نوزدهم معتقد است: آینده ای فراخ در پیش روی شعر است، زیرا در شعر نژاد ما، با گذر زمان، ماندگاری مطمئن تری را تجربه خواهد کرد.
● مفهوم مسجد در نگرش های ادبی و انواع شعری
همچنان که شعر از لحاظ محتوایی دارای گونه ها و انواع مختلفی است، بر حسب این تنوع و چندگونگی موضوعاتی نیز که در آنها اشاره می شود، دارای چند گونگی معنا و مفهوم می باشد. مثلاً موضوعی چون عشق در
۱) شعر طبیعی(شعری که با اشیا و امور طبیعی و مادی سروکار دارد.)
۲) شعر افلاطونی و متافیزیکی(که بر اندیشه به صورت تمثیلی و مجازی دلالت دارد)
۳) شعر عرفانی و عاشقانه(که کاملاً عاطفی و احساسی است، معانی و مفاهیم متعدد می یابد.)
به طوری که از مرتبه عشق مجازی و واسطه حقیقی و حقیقت محض ارتقا می یابد. موضوع مسجد نیز در هریک از این گونه ها، متفاوت است. مثلاً در اشعار حافظ به عنوان نماینده شعر عرفانی و عاشقانه، مولوی سرایند.
اشعار حکمتی و فلسفی و متافیزیکی با سایر شعرا که هریک به فراخور جلوه ظاهری و صوری و شکلی را مدنظر داشته اند، مسجد معانی مختلفی یافته و در هر نوع از منظر خاص خود به آن پرداخته شده است که مطالعه فرآیند معنوی این واژه، در آثار شاعران هر گروه جالب توجه می باشد.
● نگرش های ادبی
به طور کلی در مورد ادبیات دو نگرش وجود دارد:
۱) ادبیات بازگویی و تقلیدگر عواطف، احساسات و خواسته ملل و اقوام است. در چنین نگرشی احساس و هیجان بر تعقل و دانایی غلبه دارد و چنانچه هدف از ادبیات را تحریک احساسات و هیجانات و عواطف صرف تعریف کنیم، هر قطعه شعر یا داستان و یا مضامین ادبی تنها در همین حوزه برخورد می کنیم و سطح انتظاراتمان نیز در همین حد است، نه بیشتر. در این نگرش زیبایی متون و آثار ادبی مطمح نظر است و از ادبیات توقع ارائه پیام و رسانه بودن نمی رود. الکسی تولستوی در کتاب خود«رسالت زبان و ادبیات» با این نگرش به مخالفت برخاسته و معتقد است ما نیازی به سرگرمی هایی داریم که راه به جایی ببرند.
۲) در نظریات جدیدتر ادبی که منتقدین ایراد کرده اند از نگرشی دفاع شده که ادبیات را علاوه بر جنبه های زیباشناسانه و هنری صرف، دارای پیام و تعلیم و مضمونی می داند که باعث کمال انسان می گردد.
حتی در دوران اخیر ادبیاتی به عنوان«ادبیات شگرف» از سوی منتقد مشهور بلغاری، تزوتای تودورف مطرح گردیده ه بر اساس آن:
نویسنده، خواننده اش را با باز نمودی از واقعیت در دنیای رمان یا هر اثر ادبی درگیر می کند، نتیجه این که خواننده خود را در بطن داستان حس می کند. در واقع نویسنده با استفاده از واقعیت و رویا ترکیبی بدست می آورد که در درجه اول حس واقعی بودن را به خواننده انتقال می دهد و سپس او را با شک و تردید و ابهام مواجه می سازد(ابهام حالت تردیدی است که حس کنجکاوی را در خواننده تحریک نموده و نهایتاً باعث شناخت کامل تر وی می گردد.)
طبیعی است که این دو طرز تلقی و نگرش در آثار شاعرانی هم از دیرباز وجود داشته و هریک بر اساس برداشت ادبی خود، به سرودن مضامین ادبی پرداخته اند.
بنابراین موضوعی مانند مسجد، مانند سایر موضوعات نمی تواند از این دو طرز تلقی و برداشت جدا باشد. از این رو مطالعه موضوع مسجد در دیوان حافظ نسبت به آثار مولوی یا سعدی و آثار دیگر شاعران متفاوت است و نباید انتظار داشت که حتی شاعران یک عصر به نحوی مشابه و یکنواخت و با یک طرز تلقی به این موضوع و دیگر موضوعات پرداخته باشند.
● مسجد در شعر حافظ
علاوه بر انواع شعر و انواع نگرش ادبی که اشاره گردید، نوع گفتمان نیز از مسائلی است که باعث می شود شاعر و خالق اثر ادبی و هنری، آثار خود را با مضامین مختلف و متفاوت خلق کند. هر واژه در گفتمان اداری دارای دو معنای
۱) صوری
۲) ضمنی است. مثلاً در «غم» واژه ای است که معنای صوریش«اشک» است و معنای ضمنی آن همان غم و اندوه است که از مسائل و مفاهیم عاطفی و روحی می باشد.
مسجد نیز به عنوان یک واژه، در معنای صوری گفتمان، به معنای محل سجده و خاکسپاری در برابر خداوند است. اما در بعد ضمنی گفتمان به معنای خاکساری، تواضع و احترام است که مقوله ای کاملاً روحی و قلبی است. سایر ارکان مسجد نیز نظیر: گلدسته ها، محراب، شبستان، گنبد و حتی ستون ها و منبر نیز در گفتمان دارای این دو معنا می باشد.
در آثار حافظ مسجد تنها در گفتمان ضمنی مطرح شده و هیچگاه از این واژه صراحتاً معنای صوری اراده نشده است و این سبک و شیوه و گفتمان خاص اشعار حافظ است که به هیچ موضوعی به صورت صریح و حقیقی نمی پردازد و بدون کنایه و مجاز و استعاره از آن نمی گذرد. به تعبیر دیگری هر واژه ای در گفتمان دو مشخصه ضدونقیض دارد:
۱) فشردگی
۲) گستردگی و فراخی
هر واژه در معنای ظاهری اش دارای یک معنا و مضمون کاملاً فشرده است اما همین واژه ها دارای معنای گسترده تر و تأویلی و استعاری نیز می باشند که دارای گستردگی و فراخی است. مثلاً معنی فشرده مسجد همان معنی ظاهری و معنای گسترده آن معنای کنایی آن است. حافظ در هر ۷ باری که صراحتاً واژه مسجد را در اشعار خود آورده، معنای گسترده و فراخ راکه عبارت اخرای کنایه و استعاره است به کاربرده است و اگر در جایی نیز معنای ظاهری آن قصد شده، در کلیت بیت مفهومی استعاری و تأویلی ۰۰۰ نهفته است. به اشعار زیر دقت کنید:
دوش از مسجد سوی میخانه، آمد پیرما
چیست یارای طریقت بعد از این تدبیر ما
واژ ه هایی چون: دوش، میخانه، پیر، یاران طریقت که در کنار مسجد آمده خود بخود مفهوم ظاهری را از مسجد گرفته و معنایی ضمنی به آن بخشیده، بنابراین هرچند در این بیت مسجد به همان معنای حقیقی و ظاهری خود(محل سجده) است، اما معنایی گسترده تر یعنی شریعت و ظاهر دین به خود گرفته که اگر نگوییم در مقابل طریقت و باطن شریعت قرار دارد، حداقل مرحله نازل طریقت است. بنابراین در این بیت حافظ حرکت سالک و پیر را از ظاهر شریعت به باطن آن مدنظر دارد.
همه کس طالب یاراند، چه هشیار چه مست
همه جا خانه عشق است چه مسجد چه کِنِشت
کِنِشت همان کنیسه محل عبادت یهودیان است، که در برابر مسجد، خانه عبادت مسلمانان قرار دارد. با توجه به این که دشمنی یهود با مسلمانان از صدر اسلام مطرح بوده و حافظ با این بیت وحدت ادیان و هدف رسالت انبیاء را خاطر نشان می سازد که همان یکتاپرستی است.
در واقع این نوع نگرش از دیدگاه وسیع توحیدی و عرفانی و وحدت وجودی حافظ نشأت می گیرد که در آن ظاهر خشک شریعت نسبت به باطن آن و حقیقت مطلق اصالت دارد و در این اصل «عشق» فرقی میان مکان و ظاهر و صورت عبادت نیست. این بیت در حافظ در اصل تفسیر آیه شریفه: «اینما تولوا فثم و جه الله» می باشد. که در روایت نبوی (صد) نیز بدان اشارت رفته است: « جعلت لی الارض المساجد.»
حافظ در همین مضمون می سراید:
غرض ز مسجد و میخانه ام وصال شماست
جز این خیال، ندارم خدا گواه من است
در مسجد و میخانه خیالت اگر آید
محراب و کمانچه ز دو ابروی تو سازم
برای حافظ ابروی یار حالتی کمانی محراب و مژ ه ها نیز حالت کمانچه را در دست مطرب تداعی کرده و چنین استعاره ای با عرفان رندانه حافظ متناسب است. دو ابروی یار یکی تشبیه به محراب و دیگری کمانچه شد، که این دو مفهوم با توجه به اینکه محراب در مسجد و کمانچه در میخانه کاربرد دارند، معنایی متضاد ساخته که باز هم اشاره به شریعت و طریقت در عرفان حافظ و اصل بودن طریقت نسبت به شریعت دارد و در همین معنای ضمنی سروده است:
گر زمسجد به خرابات شدم خرده مگیر
مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد
حافظ در بیت زیر، سیر صعودی از شریعت به طریقت را ابتدا به سیری نزولی تشبیه نموده که اشاره ای است به داستان آفرینش انسان و خوردن میوه ممنوعه توسط حضرت آدم است، ضمن آنکه در آن معنایی لطیف تر نیز لحاظ شده، این که همه این حوادث و سلوک ها غیر ارادی و به دست توانای قادر متعال است: همان که اراده سالک در اختیار اوست و او را می برد هرجا که خاطرخواه اوست:
من ز مسجد به خرابات نه به خود افتادم
اینم از عهد ازل حاصل فرجام افتاد
منظور از مسجد همان ظاهر شریعت و خرابات باطن آن (طریقت) است که اشاره به اکل میوه ممنوعه و در نهایت فلسفه آفرینش دارد.
--
نقشه برداری
پروژه در مورد نقشه برداری
فهرست مطالب
طراحی شبکه های میکروژئودزی: 3
پیش-پردازش(Pre-Analysis) 3
طراحی شبکه: 4
1. نحوه و مراحل طراحی شبکه: 5
الف –طراحی مرتبهی صفر یا مسأله تعریف Datum: 5
ب –طراحی مرتبهی یک یا مسأله شکل شبکه Configuration: 6
پ – طراحی مرتبهی دو یا تعیین وزن مشاهدات: 7
ت– طراحی مرتبهی سه یا Densification: 7
معیار های طراحی شبکه (Network design criteria) : 8
معیارهای برآورد دقت کل در شبکههای ژئودتیک: 8
معیارهای برآورد دقت منطقهای در شبکههای کنترل: 9
سنجش قابلیت اطمینان: 10
تست قابلیت اطمینان شبکه : 10
الف – قابلیت اطمینان داخلی شبکهInternal Reliability : 10
ب _ قابلیت اطمینان خارجیExternal Reliability: 11
ج _ عدد آزادی Redundancy Number: 11
آیین نامه نظارت و کنترل فنی بر عملیات و خدمات نقشه برداری 12
مدیریت نظارت و کنترل فنی 12
بخش کنترل نقشه برداری زمینی 13
کنترل مدارک : 13
کنترل نقشه ها : 14
کنترل های زیربنائی اطلاعات مکانی : 15
کنترل شبکه های مسطحاتی : 15
کنترل شبکه ارتفاعی: 16
کنترل اطلاعات ملکی مربوط به نقشه های کاداستر : 16
کنترل محاسبات پروژه ها شامل : 16
نحوه ی تعیین ضرایب پروژه : 16
طبقه بندی حجم عملیات : 17
بخش کنترل نقشه برداری هوائی 17
بخش کنترل کارتوگرافی 18
بخش کنترلGIS 19
کنترل Shape File 20
نظارت GIS استانها 20
انواع نقشه برداری: 22
۱-نقشه برداری زمینی: 22
2-ژئودزی: 24
GPS چیست؟ 25
3-فتوگرامتری 26
4-سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) 28
- مؤلفه های سیستم اطلاعات جغرافیایی 29
1-ورودی داده ها (Data Input) : 29
2- مدیریت داده ها (data management) : 30
3- تجزیه و تحلیل و کار با داده ها (data manipulation and analysis): 30
4- خروجی داده ها (data output) : 31
5- سنجش از دور : 31
6- کارتوگرافی: 32
7- کاداستر: 32
منابع و ماخذ: 33
طراحی شبکه¬های میکروژئودزی:
پیش-پردازش(Pre-Analysis)
پروژه¬های نقشه¬برداری باید به نحوی انجام پذیرد که دقت خواسته شده کارفرما و دقت مطلوب برای پروژه بدست آید. برای مثال اگر یک پروژه نقشه¬برداری یک پروژه¬ینقشه¬برداری در نقطه ¬ای دور از ایران تعریف شده باشد و دقت مورد نیاز mm 5 باشد، یکسری سؤالات از ذهن نقشه¬بردار می¬گذرد که این سؤالات عبارتند از:
- برای رسیدن به دقت فوق چه نوع دستگاهی باید به محل پروژه برده شود؟
- کدام شکل هندسی شبکه جواب مطلوب را در پی دارد؟
- در شکل هندسی شبکه المان¬های مشاهداتی به چه نحوی باید انداره¬گیری شوند، زوایا با چه دقتی و در چند کوپل باید مشاهده شوند؟ طول¬ها چطور؟ و... .
در واقع قبل از عزیمت به محل و در دفتر کار، لازم است در مورد این سؤالات جواب درست بدست آید که این مهم در مرحله¬ی پیش-پردازش و طراحی شبکه میسر می¬گردد.
پیش-پردازش بنا به تعریفی عبارتست از: شبیه¬سازی نحوه¬ی توزیع خطا مشاهدات به خطادر نتایج. بنابراین پیش-پردازش در هنگام طراحی و قبل از شروع کار نقشه¬برداری زمینی به وقوع می¬پیوندد تا بتوان با توجه به دقت مورد نظر، شکل هندسی شبکه (مدل ریاضی مشاهدات) و نوع مشاهدات را در این مرحله مشخص کرد یعنی اینکه دستور کار ایجاد شبکه، اندازه¬گیری مشاهدات کاملاً معلوم شده و با برنامه¬ریزی دقیق نسبت به اعزام اکیپ و جمع¬آوری مشاهدات موردنیار اقدام می¬شود. با فرض اینکه تمام مشاهدات مستقل از هم هستند و متأثر از خطای دستگاهی یا سیستماتیک نمی¬باشند و تنها خطاهای اتفاقی وجود دارد، پیش-پردازش شرح داده می¬شود.
طراحی شبکه:
در هر پروژه نقشه¬برداری، یکسری نقاط رفرانس به عنوان نقاط مبنا یا نقاط رفرانس لازم است ایجاد شود. نیاز به این نقاط در همه¬ی کارهای نقشه¬برداری از تهیه¬ی نقشه¬ی توپوگرافی و احداث سازه¬های دقیق مثل سد و نیروگاه گرفته تا کنترل جابجایی و تغییر شکل سازه¬های بزرگ، وجود دارد. این نقاط تشکیل شکل هندسی¬ای می¬دهند که به آن شبکه یا پلی¬گون گفته-می¬شود. با توجه به اهداف موردنظر در تشکیل شبکه، شبکه نقاط مبنا دارای دقت¬های متفاوت خواهد بود. مثلاً شبکه¬ای که برای برداشت توپوگرافی ایجاد شده با شبکه¬ای که برای پیاده¬سازی سازه¬های یک پروژه صنعتی ایجاد می¬شود فرق داشته و هر کدام دقت خاص خود می¬باشد.
دقیق¬ترین نوع شبکه¬های نقاط رفرانس در نقشه¬برداری به شبکه¬های ژئودتیکی گفته می¬شود که به منظور پیاده¬نمودن دقیق سازه¬ها و همچنین برای کنترل مداوم و پیوسته¬ی مقدار جابجایی¬ها و تغییر شکل¬های سازه¬های کوچک و بزرگ، کاربرد دارند.
برای اینکه شبکه¬ای دقیق ایجاد شود تا بتواند دقت مورد نیاز را تأمین نماید، لازم است این شبکه طراحی شود. طراحی شبکه در واقع برنامه¬ریزی برای داشتن بهترین هندسه از نقاط شبکه و نیز مطمئن¬ترین نوع مشاهده برای رسیدن به دقت مورد نظر می¬باشد.
همان¬طور که گفته شد برای هر پروژه¬ای نیاز به تعداد و دقت¬های مختلفی برای نقاط شبکه می-باشد، برای رسیدن به این خواسته¬ها، بایستی طراحی شبکه انجام شود تا بهینه¬ترین شکل هندسی شبکه و نیز نوع مشاهدات انتخاب گردد. مثلاً اگر هدف ایجاد یک شبکه¬ی میکروژئودزی برای تعیین میزان جابجایی یک سازه مثل سد باشد، آنگاه برای رسیدن به آن هدف باید اطمینان حاصل نمود که شبکه موردنظر قبل از پیاده شدن و انجام مشاهدات کارایی موردنظر را داشته و می¬توان با استفاده از آن شبکه، مثلاًحرکات احتمالی میلیمتری سازه را اندازه¬گیری نمود.
موضوع طراحی شبکه را باید در دو بحث جداگانه مورد بررسی قرار داد که این دو بحث عبارتست از:
1. نحوه و مراحل طراحی شبکه:
برای شروع مراحل اجرایی طراحی شبکه یادآور می¬شود که ماتریس واریانس_کوواریانس نتایج حاصل از سر شکنی عبارتست از:
که در این فرمول، ماتریس ضرایب(A) شکل هندسی شبکه و همچنین نوع و تعداد مشاهدات را در برداشته و ماتریس CL دقت مشاهدات را نمایان می¬سازد.
طراحی شبکه را می¬توان با یک تقسیم¬بندی خاصی در مراحل زیر انجام داد:
الف –طراحی مرتبه¬ی صفر یا مسأله تعریف Datum:
هدف از این مرحله تعیین سیستم مختصات است. سیستم مختصات شبکه با استفاده از نقاطی که در آن شبکه ثابت فرض می¬شود تعریف می¬شود، یعنی با فرض ثابت بودن دو نقطه از شبکه در واقع مبدأ مختصات و همچنین توجیه سمت و جهت و نیز مقیاس شبکه، تعریف می¬شود. در این مرحله موضوع بحث اینست که کدام نقاط از شبکه می¬تواند بهترین سیستم مختصات را مشخص نماید، یا در واقع کدام نقاط ثابت فرض شود تا جواب بهتری به دست آید. برای رسیدن به این هدف، در این مرحله شکل شبکه و دقت مشاهدات را ثابت فرض نموده و تنها المان ثوابت در ماتریسA تغییر داده می¬شود و با نقاطی که ثابت فرض شده¬اند، ماتریس ضرایب A تشکیل داده شده و مقدار، محاسبه می¬شود و Trace ماتریسرا محاسبه نموده(مجموع اعداد روی قطر اصلی ماتریس) و در هر فرضی که مقدار Trace آن کوچکتر باشد و یا بیضی خطای مطلق کوچکتری را ارائه نماید، آن فرض را به¬عنوان Datum در نظر گرفته و همان نقاط را ثابت فرض می¬نماییم. بنابراین در این مرحله بااستفاده از روش آزمون و خطاماتریس A را تغییر می¬دهند تا به نتیجه مطلوب رسند. البته برای آزمودن همیشهtraceدر نظر گرفته نمی-شود و برخی مواقع از محکهای دیگری همچون norm یا دترمینان و ... استفاده می¬نمایند.
--